Wat is een teamrol?
Een teamrol is gedrag in een team, geen vast type. Dezelfde persoon kan in het ene team de kar trekken en in het andere team vooral zorgen dat het werk af komt. Toch heeft bijna iedereen een paar rollen die hem makkelijk afgaan. Daar zit zijn kracht, en daar zit ook zijn valkuil.
Het idee erachter is simpel: een team werkt beter als er verschillende bijdragen in zitten. Een team met alleen maar starters begint veel en maakt weinig af. Een team met alleen maar afmakers levert keurig werk, maar begint zelden iets nieuws.
Het model van Belbin
De Britse onderzoeker Meredith Belbin onderzocht vanaf het eind van de jaren zestig bij Henley Management College waarom het ene managementteam beter presteert dan het andere. Zijn conclusie, in het boek Management Teams: Why They Succeed or Fail (1981): niet de slimste mensen maken het beste team, maar een goede mix van rollen.
Belbin onderscheidt negen teamrollen, verdeeld over rollen die vooral gericht zijn op doen, op denken en op mensen. Iemand vult een vragenlijst over zichzelf in, en vaak geven ook collega's hun beeld. Het model wordt wereldwijd in teams gebruikt, omdat het direct herkenbaar is in de dagelijkse praktijk.
Er is ook kritiek. Onderzoekers (onder meer Furnham, Steele en Pendleton, 1993) vonden dat de vragenlijst de rollen niet altijd scherp van elkaar onderscheidt. Dat maakt het model niet waardeloos, maar het is goed om teamrollen te zien als gespreksopening en niet als een vaste uitslag.
Hoe Kwip teamrollen meet
Kwip gebruikt een eigen teamrolmodel. Het bouwt op wat Kwip al meet: je gedrag in vier kleuren. Daaruit volgen acht teamrollen. Rollen die naast elkaar liggen, lijken op elkaar. Rollen aan de overkant vullen elkaar aan.
| Kleur | Teamrol | Wat je bijdraagt |
|---|---|---|
| Rood | De doorpakker | Hakt knopen door als het team blijft hangen |
| Rood en geel | De aanjager | Zet iets in gang en krijgt het team mee |
| Geel | De gangmaker | Brengt ideeën, sfeer en contacten van buiten |
| Geel en groen | De verbinder | Houdt het team bij elkaar en ziet wie erbuiten valt |
| Groen | De steunpilaar | Zorgt voor rust en doet wat is afgesproken |
| Groen en blauw | De afmaker | Maakt het af en let op de details |
| Blauw | De uitzoeker | Weegt af en stelt de kritische vraag |
| Blauw en rood | De bouwer | Maakt van een plan een werkend systeem |
Drie accenten die je niet aan gedrag ziet
Sommige bijdragen aan een team zie je niet aan iemands gedrag, maar aan wat hem drijft en hoe hij denkt. Daarom kan Kwip bij je teamrol een extra accent laten zien:
- De regisseur houdt overzicht en zet de juiste mensen op de juiste plek. Verbindend of aanjagend gedrag, met veel inleving en een drijfveer voor mensen of invloed.
- De bedenker komt met een eigen, nieuw idee, vaak na er in stilte over te hebben nagedacht. Rustig gedrag, met de drijfveer om het op je eigen manier of mooi te doen.
- De kenner brengt diepe kennis van het vak in. Zorgvuldig gedrag, met een sterke drijfveer om te begrijpen hoe het zit.
Zo dekt Kwip ook de bijdragen die je alleen ziet als je verder kijkt dan gedrag: overzicht houden, originele ideeën en vakkennis.
Wat Kwip anders doet
- Je ziet ook waarom je die rol pakt. Twee aanjagers kunnen heel verschillend zijn: de een wil resultaat, de ander wil dat iedereen meedoet. Kwip koppelt je teamrol aan je belangrijkste drijfveer.
- Van nature en op het werk. Pak je op je werk een andere rol dan van nature, dan zie je dat. Een groot verschil kost energie, en dat lees je terug in het deel over je werkbalans.
- Wie je aanvult. Je ziet welke rol het best bij de jouwe past, en wat je nodig hebt van anderen.
- Geen extra vragenlijst. De teamrol zit in elk Kwip-rapport, naast gedrag, drijfveren en denkstijlen. Het blijft ongeveer 20 minuten invullen.
- Om te delen. Je krijgt zinnen in de ik-vorm om aan je team te geven: zo werk je fijn met mij samen.
Een heel team in kaart
Of iemand Kwip los invult of als deel van een team, maakt niet uit: iedereen krijgt hetzelfde rapport. Voor een team vult ieder teamlid Kwip in, en je betaalt gewoon per persoon. Een coach legt de teamrollen naast elkaar en bespreekt in een teamsessie wat er goed gaat, welke rol ontbreekt en waar het schuurt. Iedereen bepaalt zelf wat hij uit zijn rapport deelt.
Belbin is een geregistreerd merk van Belbin Associates. Kwip is daar niet aan verbonden. De teamrollen, namen en teksten van Kwip zijn eigen werk en nemen niets over uit het model of de vragenlijst van Belbin. De gegevens over het onderzoek van Belbin komen uit openbare bronnen: het boek uit 1981 en het artikel van Furnham, Steele en Pendleton (Journal of Occupational and Organizational Psychology, 1993).
Jelmer de Jong · 3 min